Jak leczyć hemoroidy w ciąży?

Hemoroidy w ciąży to dolegliwość, z którą zmaga się wiele przyszłych mam. Zmiany hormonalne, rosnąca macica oraz zmniejszona aktywność fizyczna sprzyjają ich powstawaniu. Choć objawy bywają uciążliwe, istnieją bezpieczne i skuteczne metody leczenia, które można stosować w ciąży.

Przyczyny powstawania hemoroidów w ciąży

Żylaki odbytu lub guzki krwawnicze zwane potocznie hemoroidami to miejscowe zmiany w obrębie naczyń krwionośnych okolicy odbytu. Nadmierne ciśnienie w tych naczyniach (np. podczas zbyt długiego, mocnego parcia na stolec w przebiegu zaparć) powoduje, że ściany naczyń stają się cieńsze i tracą elastyczność.

Z tego powodu nagromadzona krew nie jest w stanie swobodnie odpłynąć i tworzy kieszonki, które wyczuwalne są palcem jako niewielkie, twarde guzki.

U kobiet w ciąży mechanizm jest podobny. Jednak ściany naczyń stają się cieńsze z powodu rosnącego ucisku macicy na naczynia okołoodbytnicze, a nie przez zaparcia.

Z tego powodu hemoroidy ciężarnych pojawiają się zwykle w II lub III trymestrze ciąży^[1].

Również zmiany hormonalne, zachodzące w ciele kobiety ciężarnej nie pozostają bez wpływu na wzrost ryzyka hemoroidów. Powodują one bowiem zmniejszenie napięcia ścian naczyń krwionośnych i dodatkowo wzrost objętości krwi krążącej. W przebiegu owych zmian hemoroidy ciężarnych mogą pojawić się już po porodzie, w okresie połogu^[2].

Objawy hemoroidów w ciąży

Objawy hemoroidów są podobne, jak w przypadku wszystkich pacjentów. Początkowo guzki krwawnicze mogą nie wywoływać żadnych dolegliwości, a pacjentka dowiaduje się o nich przypadkiem, podczas badania lekarskiego.

Jednak kolejne dolegliwości mogą objawiać się w miarę rozwoju ciąży i wzrostu nacisku na naczynia w okolicy odbytu. Mogą wystąpić^[1]:

• świąd i pieczenie odbytu,
• wyciek śluzu z odbytu,
• uczucie niepełnej defekacji.
• krwawienie w trakcie oddawania stolca.

Zdarza się również, że pacjentka odkryje twarde zmiany podczas zabiegów higienicznych lub zaczyna odczuwać dyskomfort podczas siedzenia, lub w czasie oddawania stolca.

Powyższe objawy mogą występować zamiennie lub wszystkie w tym samym czasie, w zależności od stopnia zaawansowania problemu.

Stopnie zaawansowania hemoroidów w ciąży

Podobnie jak w przypadku choroby hemoroidalnej niezwiązanej z ciążą, także w tym przypadku można wyróżnić 4 fazy choroby hemoroidalnej^[3]:

• I stopień – poszerzenie naczyń okolicy odbytu (guzki nie są widoczne gołym okiem ani wyczuwalne palcem),
• II stopień – guzki wypadają poza odbyt podczas parcia na stolec, jednak samoczynnie wracają do normalnej pozycji,
• III stopień – hemoroidy wypadają podczas defekacji i nie wracają samoistnie na miejsce, jednak dają się odprowadzić ręcznie,
• IV – guzki krwawnicze pozostają cały czas na zewnątrz odbytu (hemoroidy zewnętrzne).

Leczenie hemoroidów u ciężarnych

Choroba hemoroidalna ciężarnych jest w większości przypadków dolegliwością okresową, która cofa się po porodzie, gdy zniknie ucisk na naczynia, powodowany przez rosnący w macicy płód.

Dlatego w zdecydowanej większości przypadków leczenie tego stanu jest zachowawcze i objawowe. Stosowane są środki apteczne, a także domowe sposoby, działające miejscowo znieczulająco, przeciwzapalnie i ściągająco.

Aby ograniczyć dyskomfort wywoływany przez hemoroidy w ciąży, można zastosować^[2]:

• lekkostrawną dietę – jadłospis bogaty w błonnik pokarmowy usprawnia perystaltykę jelit i reguluje procesy formowania stolca, zapobiegając zaparciom i wynikającym z twardych mas kałowych utrudnień w defekacji. Dieta powinna również uwzględniać odpowiednie nawodnienie, tj. 2 do 2,5 l płynów na dobę,
• prawidłową higienę – stosowanie miękkich, mokrych chusteczek dla niemowląt w miejsce papieru toaletowego zapobiega podrażnianiu zmienionych okolic w trakcie podcierania,
• nasiadówki – ciepłe nasiadówki z dodatkiem ziół, takich jak kora dębu, kora wierzby, rumianek, nagietek czy pokrzywa działają przeciwzapalnie i ściągająco, co umożliwia ograniczenie dolegliwości.

W sprzedaży bez recepty dostępne są również krem doodbytniczy i czopki Procto-Glyvenol® działające wspomagająco przy chorobie hemoroidalnej. Zawierają one składniki działające miejscowo – znieczulające (lidokaina) oraz przeciwświądowo i przeciwzapalnie (tribenozyd)[4]. Mogą być one stosowane od 4. miesiąca ciąży. Przed ich zastosowaniem lepiej jednak skonsultować się z lekarzem, czy ciąża nie jest przeciwwskazaniem dla ich stosowania.

W przypadku, gdy hemoroidy są bardzo zaawansowane i nie zmniejszają się pomimo urodzenia dziecka i zakończenia połogu, lekarz może zdecydować o ich zabiegowym lub operacyjnym usunięciu. Decyzja ta jest każdorazowo podejmowana na podstawie stanu zdrowia i wskazań u konkretnej pacjentki.

Jak uniknąć hemoroidów w ciąży?

Podstawową profilaktykę hemoroidów w ciąży^[5] stanowi zbilansowana, lekkostrawna dieta, bogata w błonnik pokarmowy. Błonnik wspiera bowiem prawidłową perystaltykę, zapobiega powstawaniu złogów w jelitach i reguluje wypróżnienia, zmniejszając ryzyko powstawania zaparć, które mogą być przyczyną powstawania guzków krwawniczych odbytu.

W diecie powinno ograniczyć się produkty przetworzone, fast foody, tłuste, pikantne i zawierające dużo cukrów prostych. Dania takie są bowiem gazotwórcze i mogą prowadzić do zaparć.

Warto zwrócić uwagę na technikę wypróżniania i czas spędzony na ubikacji. Przyjęcie pozycji kucznej (np. dzięki podnóżkom pod stopami) ułatwia przemieszczanie się mas kałowych w dolnym odcinku jelita grubego poprzez jego wyprostowania.

W trakcie oddawania stolca należy unikać mocnego parcia, a w razie konieczności wesprzeć przesuwanie się stolca na wydechu, bez wstrzymywania powietrza.

Czas spędzony w toalecie również nie jest bez znaczenia. Podczas siedzenia na sedesie dochodzi do rozciągania okolic odbytu i znajdujących się tam struktur, a przez to do ich osłabienia. Są one wtedy bardziej podatne na występowanie hemoroidów.

Pomocny będzie także trening dna miednicy. Jest on zalecany nie tylko a konto zbliżającego się porodu, ale umożliwia wzmocnienie mięśni krocza i odbytu, co ogranicza ryzyko występowania hemoroidów[6].

Czasem jednak, pomimo podjętych starań i działań profilaktycznych hemoroidy i tak powstają za sprawą zmian w organizmie kobiety ciężarnej, na które nie ma ona wpływu.

W przypadku podejrzenia hemoroidów warto udać się na konsultację lekarską. Specjalista oceni stopień ich zaawansowania i wyda zalecenia najlepsze dla danej pacjentki.

Artykuł zawiera informacje na temat:

• Leku dostępnego bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A) 1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B) Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B) Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Zwróć uwagę na przeciwwskazania. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

PL-PROCTG-0056

Bibliografia:

1. JABŁOŃSKI, Mateusz et ŁUSZCZYNA, Wojciech. Choroba hemoroidalna u kobiet w ciąży. Lek w Polsce, 2022, vol. 372, no 05, p. 23-28.
2. KOŁODZIEJCZAK, Małgorzata, CIESIELSKI, Przemysław, et al. When a postpartum patient needs a proctologist. Nowa Medycyna, 2019.
3. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/108056,stopnie-zaawansowania-choroby-hemoroidalnej dostęp 12.12.2024
4. Hemorrhoids and what to do about them – Harvard Health [na:] „Harvard Health”, https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/hemorrhoids_and_what_to_do_about_them, dostęp 12.12.2024 r.
5. PASZKO, Patrycja Katarzyna, KRAJEWSKA-KUŁAK, Elżbieta, et LEWKO, Jolanta. Evaluation of patients’ knowledge on haemorrhoidal disease prevention. Nursing Problems/Problemy Pielęgniarstwa, vol. 19, no 4, p. 505-514.
6. Poskus, T., Sabonyte-Balsaitiene, Z., Jakubauskiene, L., Jakubauskas, M., Stundiene, I., Barkauskaite, G., … & Drasutiene, G. (2022). Preventing hemorrhoids during pregnancy: a multicenter, randomized clinical trial. BMC pregnancy and childbirth, 22(1), 374.

Artykuł sponsorowany